Hemen hemen hepimizin banyosunda, aynanın önünde duran, temizlik hissinin vazgeçilmezi sanılan bir kutu var: Kulak temizleme çubukları (ya da halk arasındaki adıyla kulak çöpleri). Banyodan çıktıktan sonra o kulak çöpünü kulağımıza sokup çevirmek çoğumuza büyük bir rahatlama ve temizlik hissi verir. Hatta çarşıda, pazarda gezerken “Kulağım kaşındı, bir çöp sokayım” diyenleri de çok sık görürüz. Oysa temizlik amacıyla gururla kullandığımız o pamuklu çubuklar, aslında kulak sağlığımızın en büyük düsmanlarından biridir.
Biz o çubuğu kulağımıza soktuğumuzda kulak kirini temizlediğimizi sanırız. Ancak durum tam tersidir. Biz kulak burun boğaz doktorlarının her fırsatta bas bas bağırdığı o acı gerçeği baştan söyleyelim: Kulak çöpleri kulağı temizlemez; aksine, kiri daha derinlere iter ve kulağı tıkar.
Peki, zararsız görünen bu pamuklu çubuklar kulağımıza tam olarak ne yapıyor?
Kendi Elimizle Kulağımızı Tıkarız
Halk arasında “kulak kiri” dediğimiz o sarımtırak-kahverengi sıvı (tıp dilinde buşon), aslında bir kir değildir. O sıvı, dış kulak yolundaki özel hücrelerin ürettiği, kulağı mikroplardan, tozdan, böceklerden ve sudan koruyan çok faydalı bir kalkandır. Kulak kanalı, kendi kendini temizleyen harika bir sisteme sahiptir. Siz konuştukça, yemek çiğnedikçe o sıvı kurur ve çene hareketleriyle kendiliğinden dışarı doğru atılır. Siz o pamuklu çubuğu içeri soktuğunuzda, dışarı atılmak üzere olan o faydalı sıvıyı içeri, kulak zarına doğru geri itersiniz. Zamanla orada biriken kir taşlaşır (buşon tıkanması), işitme kaybına, çınlamaya ve dolgunluk hissine yol açar. Sonunda mecburen soluğu doktorda alır, kulağınızı temizletmek zorunda kalırsınız.
Geri Dönüşü Olmayan Hasarlar Bırakabilir
Kulak çöpü kullanmanın zararları sadece tıkanıklıkla da sınırlı kalmaz:
* Kulak Zarını Patlatabilir: Dış kulak yolu sadece 2.5 santimetre uzunluğundadır. Banyodan sonra veya ani bir refleksle çubuğu biraz fazla ileri iterseniz, o incecik kulak zarınızı kolayca delebilirsiniz. Kulak zarının yırtılması ise şiddetli ağrıya, kanamaya ve kalıcı işitme kayıplarına yol açar.
* Şiddetli Enfeksiyonlara Davetiye Çıkarır: Kulak kanalının derisi çok ince ve hassastır. Çubuğu içeri sokup sürttüğünüzde o deride gözle görülmeyen küçük çizikler ve çatlaklar oluşturursunuz. Kulaktaki koruyucu tabakayı da sıyırıp attığınız için, banyoda veya havuzda kulağa kaçan suyla birlikte mikroplar o çatlaklardan içeri sızar. Sonucunda “dış kulak yolu iltihabı” dediğimiz, zonklatan, geceleri uyutmayan, kulağa dokundurtmayan o müthiş ağrılı hastalık meydana gelir.
* Pamuğu İçeride Kalabilir: Piyasada satılan ucuz ve kalitesiz kulak çöplerinin ucundaki pamuklar çok kolay kopar. Temizleyeyim derken o pamuk parçası kulak kanalının içinde kalır. İçeride kalan pamuk nemlenir, mikroorganizmalar için yataklık yapar ve çok ciddi enfeksiyonlara sebep olur.
Peki, Kulağımızı Nasıl Temizlemeliyiz?
Kulak sağlığımızı korumak için uymamız gereken altın kural şudur: Kulağımızın içine hiçbir şey sokmamalıyız! Yani kulak deliğinin içine kesinlikle hiçbir yabancı madde girmemeli.
* Sadece Dışını Silin: Banyodan çıktıktan sonra temiz, yumuşak bir havlu veya tülbenti işaret parmağınıza sarın. Kulağınızın sadece dış kepçesini ve kulak deliğinin girişini nazikçe kurulayın. İçerideki sıvı zaten görevini yapıp dışarı çıkacaktır, dışarı çıkan kısmı silmeniz yeterlidir.
* Kaşıntı Varsa Doktora Görünün: Eğer kulağınızda sürekli bir kaşıntı, kuruluk veya tıkanıklık hissi varsa, bunun sebebi kir değil, mantar enfeksiyonu veya egzama olabilir. Çubukla kurcalamak o mantarı daha da coşturur. Kendi kendinizi tedavi etmeye çalışmak yerine bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına muayene olun.
Unutmayalım; vücudumuz kendi kendini temizleyecek kadar akıllı tasarlanmıştır. Temizleyelim derken kendi elimizle kulağımıza zarar vermeyin. Kulak çöplerini banyonuzdan tamamen uzaklaştırın ya da onları sadece makyaj temizlemek, klavye aralarını silmek gibi işler için kullanın. Sağlıklı, işiten kulaklar temizlenmiş değil, korunmuş kulaklardır.
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye olarak kabul edilmemelidir ve herhangi bir sağlık sorunu için bir uzman doktora danışılmalıdır.
