6 Şubat 2023’te meydana gelen ve 11 ili etkileyen depremlerin ardından Hatay’da başlatılan yeniden yapılanma süreci, Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı ihya, inşa ve imar operasyonlarından biri olarak kayıtlara geçti.
Hatay Valiliği koordinasyonunda; AFAD, TOKİ, DSİ, KOSGEB, Milli Eğitim, Kültür ve Turizm başta olmak üzere çok sayıda kurumun eşgüdümünde yürütülen çalışmalar; yalnızca yıkılan binaları değil, sosyal, ekonomik ve kültürel hayatı da kapsayan çok boyutlu bir dönüşümü hedefliyor.
Depremin Boyutu Tarihe Geçti
6 Şubat ve devamındaki depremler, literatüre “Görüntü Değiştiren Deprem” olarak geçen ve kara depremleri tarihinin en yıkıcı afetlerinden biri olarak kayda geçti.
Hatay’da depremin yıkıcı etkisinin yaklaşık bin atom bombasına eşdeğer olduğu ifade edilirken, 11 ili etkileyen felakette can ve mal kaybının neredeyse yarısının Hatay’da yaşandığı belirtildi.
İl genelinde 15 ilçe ve 1 milyon 686 bin 43 kişi doğrudan etkilendi. En ağır hasar; Antakya, Defne, İskenderun, Kırıkhan, Hassa, Samandağ ve Arsuz’da meydana geldi.
Hatay’da: 90 bin 308 bina yıkıldı,
334 bin 132 orta ve üzeri hasarlı bağımsız bölümün enkazı kaldırıldı,
37,8 milyon metrekare yıkım alanı oluştu,
Yaklaşık 41 milyon ton enkaz ortaya çıktı.
Cumhuriyet Tarihinin En Büyük Hak Sahipliği Süreci
Deprem sonrası yürütülen hak sahipliği çalışması, Türkiye tarihinin en geniş kapsamlı konutlandırma operasyonu olarak kayıtlara geçti.
Toplamda: 148 bin 774 konut
21 bin 420 iş yeri
783 ahır olmak üzere 170 bin 97 hak sahipliği başvurusu kabul edildi. Böylece Hatay, Türkiye’nin en büyük yeniden yerleşim merkezlerinden biri haline geldi.
Konut Seferberliği: TOKİ ve Yerinde Dönüşüm
TOKİ, Emlak Konut GYO ve Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından il genelinde 194 bin 374 bağımsız bölüm planlandı. Bunların 153 bin 755’i tamamlandı ya da inşa süreci devam ediyor.
Yerinde Dönüşüm Projeleri kapsamında 95 bin 582 başvuru alınırken, 8 bin bağımsız bölümün yapımına fiilen başlandı. Bu projelerle mahalle kültürünün korunması ve yerinde yaşamın sürdürülmesi amaçlanıyor.
Altyapıda Dev Hamle
Hatay’da altyapı yatırımları da eş zamanlı olarak yürütülüyor. Turunçlu–Büyükçat hattında inşa edilen 11,2 kilometrelik atık su tüneli, Anadolu’nun en büyük projelerinden biri olarak öne çıkıyor.
Saniyede 4 bin 397 litre atık suyun arıtma tesislerine taşınacağı proje ile çevresel sürdürülebilirlik hedefleniyor.
DSİ tarafından:
İçme suyu isale hatları tamamlandı,
Asi Nehri rehabilitasyonu başlatıldı,
Taşkın koruma ve dere ıslah projeleri yürütülüyor,
Reyhanlı Ovası toplulaştırma ve drenaj çalışmaları sürüyor.
Yarseli, Reyhanlı ve Büyük Karaçay barajları ile çok sayıda göletin rehabilitasyonu tamamlandı veya devam ediyor.
Eğitim ve Bilimde Yeni Dönem
Deprem öncesi 14 bin 700 olan derslik sayısı, yatırımlarla 17 bine yaklaştı.
M² STEAM Merkezi açılarak bilim, teknoloji, mühendislik, sanat ve matematik temelli eğitim modeli uygulamaya konuldu.
Hataybot Robot Yarışması’na 470 takım ve 1.739 öğrenci katıldı.
Kültür ve Turizmde Restorasyon Seferberliği
Vakıflar Genel Müdürlüğü koordinasyonunda hasar gören 84 kültür varlığından 17’sinin restorasyonu tamamlandı, 67’sinde çalışmalar sürüyor.
Hatay’ın tarihi ve kültürel mirası eş zamanlı olarak ayağa kaldırılıyor.
Tarım, Sanayi ve Ekonomik Toparlanma
KOSGEB destek programları kapsamında 2 bin 702 işletmeye 1,3 milyar TL’yi aşan destek sağlandı.
Cilvegözü Tır Parkı tamamlanırken, Lojistik Köy Projesi sürüyor. Altınözü Enek Tarıma Dayalı Organize Sanayi Bölgesi altyapı programına alındı.
15 ilçede “6 Şubat Deprem Şehitleri Hatıra Ormanı” kuruldu.
Sosyal İyileşme ve Toplumsal Dayanışma
Kadın kooperatiflerinin sayısı 35’ten 53’e çıkarıldı ve Hatay bu alanda Türkiye birinciliğine yükseldi.
“Yüreğimizdeki Işık” Projesi kapsamında 8 bin 850 öksüz ve yetim çocuk sistemli takibe alındı. Hatay, koruyucu aile uygulamasında Türkiye birincisi oldu.
Coğrafi işaret sayısı 25’ten 60’a çıkarılarak Türkiye’de 4. sıraya yükselindi.
Vali Masatlı: “Hatay Daha Güçlü İnşa Ediliyor”
Hatay Valisi Mustafa Masatlı “koordinasyonunda yürütülen çalışmalarla, şehir yalnızca yeniden kurulmakla kalmıyor; daha dirençli, daha güçlü ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
Depremin izlerini silmeye yönelik bu büyük dönüşüm süreci; barınmadan altyapıya, eğitimden kültüre, ekonomiden sosyal yaşama kadar çok boyutlu bir yeniden ayağa kalkış hikâyesi olarak kayıtlara geçiyor” dedi.
