Geleceğe Yön Ver Derneği tarafından yürütülen ve UNICEF tarafından desteklenen “Çocuklar İçin Dijital Risk İzleme: Oyun ve YouTube Ekosistemi Analizi” projesi kapsamında, çocukların dijital ortamlarda karşılaşabileceği riskler çocuk hakları perspektifiyle inceleniyor. Proje kapsamında elde edilen bulguların eğitim, savunuculuk ve politika geliştirme çalışmalarına dönüştürülmesi hedefleniyor. Projenin Hatay koordinasyonunu Hatay’daki yönetim kurulu Üyesi İmran Havare yapacak.
Proje kapsamında oyun odaklı YouTube kanallarından seçilecek videolar ve bu videolara yapılan yorumlar incelenecek; dijital akran şiddeti, sözel saldırganlık, dışlanma, itibar zedeleyici davranışlar ve diğer zararlı etkileşim örüntüleri çocuk hakları perspektifiyle değerlendirilecek. Elde edilen veriler doğrultusunda dijital risk göstergelerinin ve çocuk hakları temelli risk değerlendirme araçlarının geliştirilmesi planlanıyor.
“Çocukları dijital ortamda korumak için önce karşılaştıkları riskleri görünür kılmalıyız”
Proje hakkında değerlendirmede bulunan Geleceğe Yön Ver Derneği Başkanı Özlem Bilgi, çocukların dijital dünyada karşılaştıkları risklerin yalnızca teknolojik bir mesele olarak ele alınmaması gerektiğini vurgulayarak şunları söyledi:
“Çocukların dijital dünyadaki deneyimleri artık çocuk haklarının önemli bir parçasıdır. Çocukların hangi içeriklerle karşılaştığını, hangi etkileşim biçimlerinin normalleştiğini ve hangi davranışların onlar açısından risk oluşturduğunu bilmeden etkili bir koruma mekanizması oluşturamayız. Bu projeyle amacımız çocukları dijital dünyadan uzaklaştırmak değil; onların dijital ortamlarda güvenli, bilinçli ve hak temelli bir şekilde var olabilmelerini desteklemektir. Bunun için öncelikle sahadaki riskleri bilimsel ve sistematik biçimde ortaya koymamız gerekiyor.”
Özlem Bilgi, projenin yalnızca bir araştırma çalışması olarak kalmayacağını belirterek sözlerini şöyle sürdürdü: “Araştırmadan elde edilen bulguları ebeveynlere, eğitimcilere, hukukçulara ve sivil toplum kuruluşlarına aktaracağız. Böylece dijital riskleri tanıyan, erken fark eden ve uygun biçimde müdahale edebilen daha güçlü bir yetişkin destek ağı oluşturmayı amaçlıyoruz.”
“Dijital riskleri tanımak kadar, yetişkinlerin nasıl yanıt vereceğini bilmesi de önemli”
Projenin eğitim modüllerini hazırlayan Çocuk Gelişimi Uzmanı Doç. Dr. Hatice Yalçın ise dijital risklerin yalnızca çocuklara yönelik uyarılarla yönetilemeyeceğine dikkat çekti.
“Çocukların dijital ortamda karşılaştıkları riskleri yalnızca çocuklara anlatmak yeterli değildir. Ebeveynlerin, eğitimcilerin, avukatların ve sivil toplum çalışanlarının da bu riskleri tanıyabilmesi, riskin niteliğini doğru değerlendirebilmesi ve çocuk hakları temelinde uygun müdahaleyi gerçekleştirebilmesi gerekir. Bu nedenle proje kapsamında dört farklı hedef gruba yönelik eğitim modülleri geliştirdik.”
Doç. Dr. Yalçın, eğitimlerin yalnızca teorik bilgi aktarımına dayanmayacağını belirterek şöyle konuştu:
“Eğitimlerde dijital risklerin tanınmasının yanı sıra gerçek yaşam senaryoları, vaka örnekleri, etkileşimli çalışmalar ve risk karşısında izlenebilecek uygun yanıt mekanizmaları üzerinde duracağız. Özellikle yetişkinlerin ‘Bu durumda ne yapmalıyım?’ sorusuna somut ve uygulanabilir yanıtlar geliştirmelerini hedefliyoruz.”
Hatay’da kapasite geliştirme eğitimleri gerçekleştirilecek
Proje kapsamında Hatay’da avukatlar ve ebeveynlere yönelik yüz yüze kapasite geliştirme eğitimleri gerçekleştirilecek. Eğitimlerde katılımcıların çocukların dijital ortamlarda karşılaşabileceği riskleri erken fark etme, bu riskleri çocuk hakları perspektifiyle değerlendirme ve uygun müdahale yollarını belirleme konusundaki kapasitelerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Geleceğe Yön Ver Derneği tarafından yürütülen proje, çocukların dijital dünyadaki varlığını başlı başına bir risk olarak görmek yerine, çocuk hakları ve dijital güvenlik perspektifinden daha güvenli bir dijital ekosistem oluşturmayı hedefliyor.
Proje kapsamında hazırlanacak Dijital Çocuk Hakları İzleme Raporu, politika önerileri, eğitim modülleri, risk değerlendirme araçları ve savunuculuk materyalleri aracılığıyla elde edilen bilgi ve deneyimin ilgili paydaşlara aktarılması planlanıyor.
Projenin temel mesajı ise açık: Çocukları dijital dünyadan uzaklaştırmak yerine, onların dijital dünyada haklarını bilen, güvende olan ve gerektiğinde etkili biçimde korunabilen bireyler olarak var olabilmelerini sağlamak.
